Aktualności

02.10.2019

Wycieczka kl. 5b do IPN na lekcję pt. "Szare Szeregi"

24 września byliśmy w Centrum Edukacyjnym Instytutu Pamięci Narodowej „Przystanek Historia”.

Temat lekcji dotyczył Szarych Szeregów. To nazwa tajnej organizacji harcerskiej, która działała w podziemiu podczas II wojny światowej. Szare Szeregi były najliczniejszą konspiracyjną organizacją młodzieżową w połowie 1944 r. Skupiały ponad 15 tys. członków, w tym ok. 7 tys. harcerek. Poza Warszawą aktywnie działały m.in. w Radomiu, Poznaniu, Gdyni, Krakowie, Częstochowie i na Śląsku. Początkowo do Szarych Szeregów przyjmowano tylko młodzież od 17 roku życia, jednak w związku z dużym zainteresowaniem osób młodszych rozpiętość wieku zwiększono. Od listopada 1942 r. stopniowo reorganizowano konspiracyjne struktury.

Młodych ludzi zgłaszających się do organizacji dzielono na trzy grupy wiekowe. Najmłodsi tzw. Zawiszacy, chłopcy w wieku 12-14 lat, byli szkoleni w ratownictwie i łączności. Nie brali udziału w bezpośrednich działaniach przeciw okupantowi. Zespoły starszych chłopców w wieku 15-17 lat, tworzyły Bojowe Szkoły, w których prowadzono szkolenie wojskowe i przygotowywano do służby w oddziałach rozpoznawczych, zwiadowczych, łączności oraz pocztach dowódców różnych szczebli. Harcerze Bojowych Szkół brali udział w walce konspiracyjnej w Organizacji Małego Sabotażu, który polegał na walce śmiechem: rysunkach i napisach obrażających i wyśmiewających wroga oraz tych dających nadzieję polskim mieszkańcom okupowanych miast; zajmowali się też wywiadem i zbieraniem informacji, przekazywanych ZWZ-AK i innym organizacjom podziemnym. Zespoły skupiające młodzież powyżej 18 lat tworzyły Grupy Szturmowe pełniące służbę dywersyjną.

Na potrzeby konspiracji chorągwie podlegające "Pasiece"(Głównej Kwaterze) zamieniono na "ule", hufce na "roje", drużyny na "rodziny", a zastępy na "pszczoły". Program organizacji został oparty na haśle "Dziś-Jutro-Pojutrze". "Dziś" było tożsame z działalnością podziemną i przygotowaniem do powstania, "Jutro" oznaczało podjęcie zbrojnej walki, a "Pojutrze" działalność w niepodległej Polsce.

Pani prowadząca lekcję przekazała nam kilka interesujących wiadomości dotyczących Szarych Szeregów i ich działalności dywersyjnej. Dowiedzieliśmy się np., że w czasie okupacji pieniądze z kupowanych biletów do kina przeznaczone były na rzecz wojska niemieckiego. Dlatego też Szare Szeregi prowadziły akcje, których celem było zniechęcenie ludzi do chodzenia do kina.

Dowiedzieliśmy się również, że na przełomie lipca i sierpnia 1941 r. Niemcy za pomocą ulotek, tablic itp. zaczęli rozpowszechniać literę „V” jako „Victorię”- symbol przyszłego zwycięstwa niemieckiego. Polacy natychmiast zastosowali ripostę - zaczęto „V” uzupełniać w ten sposób, że Warszawa zaroiła się od plakatów ze słowami „Verloren”, „Deutschland Verloren” – co oznaczało „Niemcy zgubione”.

Harcerze i harcerki Szarych Szeregów (w tym najbardziej znane i zasłużone – bataliony „Zośka” i „Parasol”) brali udział w Powstaniu Warszawskim, które wybuchło 1 sierpnia 1944 r.

Szare Szeregi zostały rozwiązane 17 stycznia 1945 roku. Harcerstwo czasów wojennych przeszło do historii i pozostawiło wspaniałą legendę ludzi i czynów Szarych Szeregów.

tekst Maria Paczuska kl. V b
zdjęcia Lidia Łukasiewicz